Wanneer kies je een vof, maatschap of coöperatie?

Wanneer heb je een rechtsvorm voor samenwerking nodig?

Een rechtsvorm is de juridische vorm die je voor je bedrijf kiest. Bij inschrijving bij KVK moet je die ondernemingsvorm opgeven. De rechtsvorm bepaalt onder meer de (privé)aansprakelijkheid voor schulden en de belastingverplichtingen (Ondernemersplein). Werk je met meerdere personen samen, dan kun je uit verschillende rechtsvormen kiezen. De gekozen vorm bepaalt wie bij schulden aansprakelijk is en of een partner kan stoppen of een extra partner kan aansluiten.

Het eerste onderscheid is dat tussen rechtsvormen met en zonder rechtspersoonlijkheid. Zonder rechtspersoonlijkheid ben je met je privévermogen aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf; met rechtspersoonlijkheid is dat meestal niet zo (Ondernemersplein). De vof en de maatschap hebben geen rechtspersoonlijkheid; de coöperatie staat in de lijst met rechtspersoonlijkheid. Daarmee zijn het drie opties voor samenwerking, elk met een ander uitgangspunt voor aansprakelijkheid. Veel risico's kun je verkleinen met verzekeringen en goede contracten (Ondernemersplein).

Maatschap of vof: oefen je samen een beroep uit of run je samen een bedrijf?

Een maatschap richt je met twee of meer personen op via een maatschapsovereenkomst; de samenwerkende personen heten maten. De maatschap is een personenvennootschap zonder rechtspersoonlijkheid: de maatschap zelf kan geen handelingen uitvoeren (Ligo). Deze vorm is bedoeld voor het uitoefenen van een beroep, bijvoorbeeld door tandartsen of advocaten. Je kunt dat beroep samen onder één gemeenschappelijke naam uitoefenen.

Een vof (vennootschap onder firma) is een samenwerking tussen twee of meer personen onder één gemeenschappelijke naam; de samenwerkende personen heten vennoten. Je richt de vof op door een samenwerkingsovereenkomst aan te gaan, ook wel een vof-contract genoemd. Ook de vof heeft geen rechtspersoonlijkheid: geen eigen bezittingen en geen rechtshandelingen (Ligo). Het belangrijkste verschil zit in het doel: een maatschap voor het samen uitoefenen van een beroep, een vof voor het samen runnen van een specifiek bedrijf.

Aansprakelijkheid: gelijk deel bij maatschap, hoofdelijk bij vof

Bij een maatschap zijn de maten allemaal voor een gelijk deel privé aansprakelijk voor de schulden van de maatschap. Bij een vof zijn de vennoten allemaal hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vof (Ligo). Hoofdelijk betekent dat een schuldeiser in beginsel bij één vennoot het volledige bedrag kan opeisen, waarna die vennoot het onderling kan verhalen. Dat verschil is in de praktijk vaak het kernpunt bij de keuze tussen beide vormen.

Risico's kun je verkleinen met verzekeringen en goede contracten (Ondernemersplein). Leg in de maatschapsovereenkomst of het vof-contract vast wie waarvoor aansprakelijk is en hoe toetreding en uittreding van maten of vennoten werkt. De rechtsvorm bepaalt of een partner kan stoppen of een extra partner kan aansluiten (Ondernemersplein).

Wanneer is een coöperatie interessant?

De coöperatie is een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid. Bij een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid ben je meestal niet met je privévermogen aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf (Ondernemersplein). Voor een samenwerking kun je naast de vof, maatschap en bv ook een coöperatie kiezen. Daarmee is de coöperatie het alternatief wanneer jullie samenwerken en rechtspersoonlijkheid willen, terwijl een maatschap of vof juist geen rechtspersoonlijkheid heeft.

Oprichting en afspraken: KVK, contract en UBO

De oprichting van een maatschap en een vof verloopt in veel opzichten hetzelfde: beide worden opgericht door inschrijving in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Je hoeft niet langs de notaris voor een notariële akte (Ligo). Voor het oprichten van een vof is geen minimumkapitaal nodig (Rabobank). De afspraken tussen maten of vennoten leg je apart vast: in een maatschapsovereenkomst respectievelijk een vof-contract. Daarnaast moeten alle belanghebbenden zich voor de maatschap en de vof inschrijven in het UBO-register (Ligo).

Een samenwerkingsovereenkomst helpt om de aansprakelijkheid te regelen en om toetreding en uittreding van partners af te spreken. De rechtsvorm bepaalt of een partner kan stoppen of een extra partner kan aansluiten (Ondernemersplein). Neem in die overeenkomst in ieder geval op wie waarvoor aansprakelijk is en hoe een partner kan toetreden of uittreden.

Besliswijzer: welke rechtsvorm past bij jullie situatie?

Loop de keuze in deze volgorde na. Oefenen jullie samen een beroep uit, zoals tandartsen of advocaten, dan past de maatschap. Runnen jullie samen een specifiek bedrijf onder één gemeenschappelijke naam, dan is de vof de aangewezen personenvennootschap. Willen jullie samenwerken met rechtspersoonlijkheid, dan is de coöperatie een optie naast bijvoorbeeld de bv. Maatschap en vof hebben geen rechtspersoonlijkheid; coöperatie en bv wel.

Gebruik de beslistool 'Welke rechtsvorm past bij u' van Ondernemersplein om de keuze te toetsen. Neem daarbij in elk geval mee hoe jullie de aansprakelijkheid willen regelen en wat voordelig is voor de belastingen. Leg de afspraken vast in een samenwerkingsovereenkomst (Ondernemersplein).

Vergelijking vof, maatschap en coöperatie

Stappenplan bij keuze van rechtsvorm