Eenmanszaak of bv: welke verschillen gelden voor aansprakelijkheid en belasting?

Waarom de keuze tussen eenmanszaak en bv om twee vragen draait

De rechtsvorm bepaalt welke regels voor uw bedrijf gelden (KVK). Bij de keuze tussen een eenmanszaak en een bv noemt Oprichten BV drie grote verschillen: kosten, aansprakelijkheid en belastingen. Twee daarvan hangen direct samen met rechtspersoonlijkheid. Een eenmanszaak is geen rechtspersoon; privébezit en bedrijfsbezit vallen samen (Ondernemersplein). Een bv is dat wel: die kan zelf contracten sluiten (KVK) en volgens Oprichten BV verplichtingen aangaan en failliet gaan. Bij schulden of schade is in de eerste plaats de bv zelf aansprakelijk (KVK).

Aansprakelijkheid: bij een eenmanszaak staat uw privévermogen op het spel

Bij een eenmanszaak bent u voor 100% met uw privévermogen aansprakelijk voor de schulden van uw bedrijf. Gaat het bedrijf failliet, dan gaat u privé ook failliet (Ondernemersplein). Schuldeisers kunnen zich op uw spaargeld of uw woning richten (Forthum). Die aansprakelijkheid geldt niet alleen voor schulden, maar ook voor schade door een product of dienst die u verkoopt (KVK). Of uw partner ook aansprakelijk is, hangt af van hoe en wanneer u uw relatie heeft vastgelegd (Ondernemersplein).

Een bv heeft rechtspersoonlijkheid, dus ligt de aansprakelijkheid in beginsel bij de bv zelf en niet bij u als bestuurder (Ondernemersplein). Als aandeelhouder kunt u in het slechtste geval uw ingebrachte kapitaal verliezen (Rein). Dat voordeel verdwijnt zodra de scheiding tussen privé en zakelijk niet zuiver is. Persoonlijke aansprakelijkheid kan alsnog ontstaan bij slechte uitvoering van uw taken (Ondernemersplein), onbehoorlijk bestuur (Accountant Vast), wanbeleid of nalatigheid (Forthum), onrechtmatig handelen, persoonlijke garantstelling of borgtocht voor leningen, en een administratie die niet op orde is (Rein). Voorbeelden van onbehoorlijk bestuur zijn het niet goed voeren van de administratie en het te laat deponeren van stukken bij de Kamer van Koophandel (Accountant Vast).

Wilt u de bescherming van een bv daadwerkelijk benutten, dan moet u aan voorwaarden voldoen: de rechtspersoon correct oprichten en inschrijven bij de Kamer van Koophandel, een volledige en actuele administratie bijhouden en privé- en zakelijke uitgaven strikt gescheiden houden (Rein).

Vergelijking: eenmanszaak vs. bv – aansprakelijkheid en belasting

Belasting bij een eenmanszaak: winst in de inkomstenbelasting en ondernemersaftrekken

Als eigenaar van een eenmanszaak betaalt u inkomstenbelasting over de winst: het bedrag dat na aftrek van de aftrekposten overblijft, wordt belast tegen het inkomstenbelastingtarief (Accountant Vast). Daarnaast krijgt u met omzetbelasting (btw) te maken (KVK). Omdat bedrijfsvermogen en privévermogen één geheel vormen, is er fiscaal geen scheiding tussen wat u in het bedrijf verdient en wat u privé ontvangt.

Het urencriterium is de schakelaar voor de ondernemersaftrekken: u moet aantoonbaar 1.255 uur per jaar aan de onderneming hebben gewerkt (Accountant Vast). Voldoet u daaraan, dan heeft u recht op de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en de mkb-winstvrijstelling. De startersaftrek mag u gedurende de eerste vijf jaar van uw onderneming drie keer toepassen (Accountant Vast). Oprichten BV merkt op dat u in een eenmanszaak meer belasting betaalt, maar wel profiteert van de startersaftrek en de zelfstandigenaftrek.

Het gevolg: bij lagere winsten is de eenmanszaak fiscaal aantrekkelijk, omdat de aftrekposten de grondslag drukken waarover u inkomstenbelasting betaalt.

Belastingtarieven en kosten per rechtsvorm

Belasting bij een bv: vennootschapsbelasting, loon en dividend

Een bv betaalt vennootschapsbelasting over haar winst. Ook voor de bv geldt omzetbelasting (btw) (KVK). Volgens Accountant Vast geldt een tarief van 19% over winst tot € 200.000 en 25,8% over het deel daarboven. Anders dan bij een eenmanszaak heeft een bv geen recht op ondernemersaftrekken zoals zelfstandigenaftrek, startersaftrek en mkb-winstvrijstelling.

Werkt u zelf in de bv en houdt u een aanmerkelijk belang – 5% of meer van de aandelen – dan bent u directeur-grootaandeelhouder en moet u zichzelf een gebruikelijk loon uitkeren (Accountant Vast). Accountant Vast noemt daarvoor een gebruikelijk loon van € 56.000, waarover loonbelasting wordt afgedragen; in sommige gevallen kan daarvan worden afgeweken. De bv is een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid, met een bestuur dat het bedrijf leidt; start u alleen, dan bent u de enige bestuurder (KVK).

Winst die in de bv achterblijft, kunt u later als dividend uitkeren aan de aandeelhouders (KVK). Over die uitkering speelt dividendbelasting; KVK noemt daarnaast inkomstenbelasting als een van de belastingen die bij een bv kunnen gelden (KVK). Per saldo krijgt u bij een bv te maken met vennootschapsbelasting, loonheffing over het gebruikelijk loon, dividendbelasting over de winstuitkering en omzetbelasting (btw), tegenover inkomstenbelasting en omzetbelasting (btw) bij de eenmanszaak.

Omdat de bv geen ondernemersaftrekken kent, pakt de eenmanszaak bij lagere winst vaak gunstiger uit, terwijl de bv bij hogere winsten belastingtechnisch voordeliger kan zijn (Accountant Vast).

Oprichting, kosten en administratie: de praktische keerzijde van de keuze

Een eenmanszaak start u zelf door u in te schrijven bij KVK; daarna geeft KVK uw gegevens door aan de Belastingdienst, die bepaalt of u ondernemer bent voor de btw (Ondernemersplein). De inschrijfvergoeding bedraagt € 85,15 (Ondernemersplein en Oprichten BV). Voor een eenmanszaak is geen verplicht startkapitaal nodig en is geen notariële akte vereist (Oprichten BV). U kunt maximaal één eenmanszaak hebben, al mag die verschillende handelsnamen, activiteiten en vestigingen hebben (Ondernemersplein).

Voor een bv heeft u een officiële akte van de notaris nodig met daarin de regels en manier van werken van de bv (KVK). De notariskosten liggen volgens KVK tussen € 500 en € 1.000, en u heeft een zakelijke rekening nodig met minimaal € 0,01. Het wettelijke minimum startkapitaal is € 0,01 (Oprichten BV). Oprichten BV noemt daarnaast een oprichtingsbedrag vanaf € 525 exclusief btw en verschotten. Ook qua organisatie is een bv ingewikkelder: er is een bestuur en er zijn aandeelhouders, en eventueel een raad van commissarissen (Oprichten BV, KVK).

Voor een eenmanszaak moet u een administratie bijhouden en die zeven jaar bewaren, met daarin uw inkomsten en uitgaven, betaalde en ontvangen btw en facturen (Ondernemersplein). Bij een bv gelden daarnaast verplichtingen zoals het opstellen en deponeren van een jaarrekening (Forthum). Dat deponeren is niet vrijblijvend: te laat deponeren bij de Kamer van Koophandel kan als onbehoorlijk bestuur worden aangemerkt, met persoonlijke aansprakelijkheid tot gevolg (Accountant Vast).

Stappenplan: opbouw van een eenmanszaak versus een bv

Wanneer is welke rechtsvorm verstandig?

Kijk eerst naar uw risico. Loopt uw onderneming aanzienlijke financiële risico's of sluit u contracten met grote financiële verplichtingen, dan kan een bv verstandig zijn om uw privévermogen te beschermen (Forthum). Wanneer de onderneming veel fiscaal risico loopt, noemt Accountant Vast de bv de verstandigste keuze; bij weinig risico voldoet een eenmanszaak.

Kijk vervolgens naar de winst. Bij een lage winst loont de eenmanszaak beter: Accountant Vast noemt een grens van minder dan € 100.000 per jaar, terwijl Oprichten BV zegt dat een bv goedkoper is dan een eenmanszaak vanaf ongeveer € 120.000 winst. Die vuistregels lopen uiteen en zijn niet meer dan een indicatie: het exacte omslagpunt hangt af van uw winst, uw aftrekposten en uw persoonlijke situatie (Accountant Vast). Of u het urencriterium van 1.255 uur haalt, maakt daarbij veel uit, want zonder dat criterium vervallen de zelfstandigenaftrek, startersaftrek en mkb-winstvrijstelling.

Wilt u met meerdere eigenaren samenwerken, dan kan dat alleen in een bv en niet in een eenmanszaak (KVK). Wilt u juist zo goedkoop en snel mogelijk starten, dan wijst dat op een eenmanszaak. Vergelijk daarnaast de jaarlijkse kosten van notaris, administratie en deponering met het belastingverschil dat u met een bv behaalt.

Samengevat: bescherm wat u niet wilt verliezen, betaal niet meer belasting dan nodig

De kern van het verschil: een eenmanszaak is eenvoudig, kent geen verplicht startkapitaal, kost € 85,15 aan KVK-inschrijving en is bij lagere winst fiscaal gunstig door de ondernemersaftrekken – maar u bent voor 100% met uw privévermogen aansprakelijk voor schulden en schade, tot aan uw woning en spaargeld toe. Een bv is een rechtspersoon die het privévermogen in beginsel scheidt van het bedrijfsvermogen, kent vennootschapsbelasting in plaats van ondernemersaftrekken, kent een gebruikelijk loon voor de dga en kan bij hogere winst voordeliger uitpakken – tegenover notariskosten, een administratie met jaarrekening en deponeringsplicht, en het risico dat onbehoorlijk bestuur de bescherming alsnog doorbreekt.

Voordelen en nadelen van een eenmanszaak

• Nadelen — Volledige persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden en schade, inclusief woning en spaargeld

Voordelen en nadelen van een bv

• Voordelen — Bescherming van privévermogen, geschikt voor hoge winsten, mogelijkheid tot meerdere eigenaren, toegang tot leningen via bedrijfsvermogen